Birnin Jos, babban birnin Jihar Filato, ya kasance daya daga cikin biranen Najeriya da suka yi fice wajen zaman lafiya, hakar ma’adinai da cudanyar al’ummomi daban-daban. Sai dai a cikin shekaru da dama, birnin ya fuskanci jerin rikice-rikice da suka shafi addini, siyasa, kabilanci da batun mallakar filaye.
Asalin Tarihin Jos
Kafin zuwan mulkin mallaka, yankin Jos Plateau yana da al’ummomi daban-daban wadanda suka zauna a yankin tun shekaru masu yawa. Daga cikin manyan kabilun asali akwai Hausa Fulani, Berom, Afizere da Anaguta.
A farkon karni na 20, gwamnatin mulkin mallaka ta gano dimbin ma’adinan kwalta da tin a yankin Jos, lamarin da ya jawo shigowar mutane daga sassa daban-daban na Najeriya da kasashen waje domin neman aikin hakar ma’adinai.
Wannan yawan shigowar baki ya kara sauya tsarin zamantakewar birnin Jos, inda aka samu karuwar al’umma da kasuwanci.
Farkon Rikice-rikicen Zamantakewa
Daya daga cikin manyan matsalolin da suka rika haifar da rashin jituwa shi ne batun “dan asali” da “ba dan asali ba”, inda wasu ke ganin akwai bambanci tsakanin mutanen da suka samo asali daga yankin da kuma wadanda suka zauna a Jos daga wasu wurare.
Haka kuma, batun siyasa, wakilci a gwamnati, filaye da shugabanci ya kara janyo rashin fahimta tsakanin bangarori daban-daban.
Karanta:DANDAZON MAGOYA BAYA SUN FITO DOMIN NUNA GOYON BAYAN SU GA HON. DR. ADAMU ALIYU A JOS NORTH
Manyan Rikice-rikicen Jos
A shekarar 2001, Jos ta fuskanci wani mummunan rikici wanda ya haddasa asarar rayuka da dukiya mai yawa. Rikicin ya shafi al’amuran addini da kabilanci.
Daga baya, an sake samun wasu rikice-rikice a shekarun 2008, 2010 da kuma wasu hare-hare da suka biyo baya a sassan Jihar Filato.
Wadannan rikice-rikice sun yi sanadin:
Asarar dubban rayuka.
Lalacewar gidaje da wuraren kasuwanci.
Gudun hijirar wasu mazauna yankunan.
Rage zaman lafiya da hadin kan al’umma.
Dalilan Da Ke Haddasa Rikicin
Masana suna danganta rikicin Jos da abubuwa da dama ciki har da:
Rikicin siyasa da gwagwarmayar samun madafun iko.
Matsalar filaye da mallakar kasa.
Bambancin fahimtar addini da al’adu.
Rashin amincewa tsakanin wasu al’umma.
Matsalolin tsaro da shigowar kungiyoyin masu tayar da hankali.
Kokarin Samar Da Zaman Lafiya
Gwamnatoci daban-daban, sarakunan gargajiya, shugabannin addini da kungiyoyin farar hula sun gudanar da shirye-shiryen sasanci domin dawo da zaman lafiya a Jos da sauran sassan Filato.
An kuma kafa kwamitoci da dama domin bincike kan rikice-rikicen da kuma samar da hanyoyin magance sake faruwar su.
Yanayin Yanzu
A yau, Jos na ci gaba da kasancewa birni mai muhimmanci a Najeriya, inda ake samun cudanyar al’ummomi da dama. Duk da cewa har yanzu akwai kalubalen tsaro a wasu yankuna, kokarin sulhu da zaman lafiya na ci gaba.
Masu lura da al’amura na ganin cewa fahimtar tarihi, adalci wajen tafiyar da mulki da kuma mutunta juna tsakanin al’umma daban-daban su ne ginshikin tabbatar da zaman lafiya mai dorewa a Jos da Jihar Filato baki daya.
Recent:Gwamnatin Tarayya Za Ta Kashe Naira Biliyan 250 Wajen Gina Dakunan Kwanan Dalibai